Osmanlı döneminin önemli ilim merkezlerinden biri olan Diyarbakır'daki Şeyh Kasım Medresesi ve üzerindeki kasır, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Tarihi yapının koruma altına alınması isteniyor.

Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde Osmanlı döneminde bölgenin önde gelen ilim merkezleri arasında yer alan Şeyh Kasım Medresesi ve üzerinde inşa edilen tarihi kasır, zamanın tahribatına karşı durmaya çalışıyor. Büyük bölümü yıkılan yapının restore edilerek turizme kazandırılması bekleniyor.

Osmanlı İlim Yuvasının Tarihi Geçmişi

Eski adıyla Güzelşeyh, günümüzdeki adıyla Altunakar Mahallesi’nde yer alan kompleks, sivil ve dini mimarinin önemli örneklerinden birini oluşturuyor. Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, yapının kültürel miras turizmi açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirtti. Yıldız, 2012-2013 yıllarındaki yüzey araştırmalarında Hicri 1288 (Miladi 1871) tarihli vakfedilmiş el yazması bir eser ve Osmanlı arşivlerindeki 1855 tarihli belgeler doğrultusunda medresenin 1850'li yıllardan önce inşa edildiğini tespit ettiklerini aktardı.

Mardinli Ustaların İmzası

Medresenin üzerine 1900’lü yılların başında Şeyh Kasım’ın oğlu Şeyh Nimetullah tarafından bir köşk (kasır) yaptırıldığını ifade eden Prof. Dr. Yıldız, yapım sürecinde Mardinli ünlü mimar Sarkis Lole ve Süryani ustaların görev aldığını dile getirdi. Yapıda kullanılan mimarlık hizmetleri detaylarında Mardin taşı ve bitkisel motifli süslemelerin öne çıktığını kaydetti.

Restorasyon ve Mülkiyet Sorunu

Bölgede gerçekleştirilen kazı çalışmaları neticesinde medrese temellerinin tamamen gün yüzüne çıkarıldığını, rölöve ve restitüsyon projelerinin hazırlandığını bildiren Yıldız, özel mülkiyet ve çoklu mirasçı yapısı nedeniyle restore işlemlerinin aksadığını vurguladı. Bölgedeki gayrimenkul danışmanlığı ve koruma kurulları çerçevesindeki hukuki süreçlerin çözülerek yapının restorasyon projeleri kapsamına alınması gerektiği ifade edildi.